สมรรถนะของทีมงาน “Competency of Teamwork” (ตอนที่ 1)

อรัญญา  ปูรณัน*

10 เมษายน 2553

            หลาย ๆ ท่านคงจะคุ้นเคยแล้วกับกระแสโลกาภิวัฒน์ในปัจจุบัน ที่ทำให้เราได้รับข้อมูล  ข่าวสาร ความรู้ และประสบการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน   โดยผ่านโลกไฟเบอร์จากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่ง หน่วยงานสู่หน่วยงาน ประเทศสู่ประเทศ และข้ามทวีป.. จนอาจกล่าวได้ว่า “ไม่มีใครที่ไม่มีข้อมูลข่าวสาร แต่ใครสามารถเลือกมาใช้ได้อย่างถูกต้องกว่ากัน” รวมทั้งแนวคิด ทฤษฏีในการบริหารยุคใหม่ที่ไหลหลั่งพรั่งพรูมาให้เราได้รู้จัก และ “Competency”  หรือ “สมรรถนะ”

            “Competency” คืออะไร ในที่นี้จะให้นิยามเพื่อให้เข้าใจตรงกันเท่านั้นว่าเป็นความรู้ ทักษะ ความสามารถและคุณลักษณะเชิงพฤติกรรมอื่น ๆ ของบุคลากรที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงานให้สำเร็จ และสามารถสร้างผลงานได้อย่างโดดเด่นในองค์การ

            ก่อนอื่น เรามาทำความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาของการนำระบบสมรรถนะมาใช้กันก่อน ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเกิดขึ้นในช่วงเวลาของการประเมินผลนั่นเอง เพราะท่านจะสังเกตเห็นสมรรถนะของคนที่ท่านจะประเมินได้จากพฤติกรรมที่แสดงออกของเขาเท่านั้น จึงอาจมีคำถามว่า แล้วคนที่ไม่ค่อยกล้าแสดงออกก็หมายความว่าเขาไม่มีสมรรถนะใช่หรือไม่ ท่านจะตอบคำถามนี้ได้ถ้าไปทบทวนพื้นฐานในเรื่องของ “พฤติกรรมมนุษย์”  แล้วจะพบว่ามีปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการกระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมอยู่มากมาย อยู่ที่ว่าเราได้พยายามทำให้มันเกิดขึ้นแล้วหรือยัง กับผู้ที่เราจะประเมินเพื่อพัฒนาเขา?

            “สมรรถนะ” มิใช่เพียงแค่พฤติกรรมที่เรามองเห็น แต่สมรรถนะประกอบด้วยสิ่งที่มองเห็นได้จากภายนอก เช่น คุณลักษณะ (Attributes) บุคลิกภาพ (Personality) พฤติกรรม (Behavior) และสิ่งที่ไม่สามารถมองเห็นได้ เช่น ค่านิยม (Value) ทัศนคติ (Attitude) ความเชื่อ (Trait) ที่มีผลต่อการปฏิบัติงานด้วย ดังนั้น ผู้ประเมินจึงจำเป็นต้องอาศัยวิธีการต่าง ๆ มาช่วยให้ตนได้ล่วงรู้ถึงส่วนประกอบหลังนี้ให้ได้ โดยใช้เครื่องมือต่าง ๆ เช่น การพูดคุย  สอบถามความคิดเห็น การสัมภาษณ์เชิงลึก ไปจนถึงแบบวัดทัศนคติต่าง ๆ 

            ในบทความนี้ จะกล่าวถึงการพัฒนาสมรรถนะของทีมงาน ซึ่งมักกำหนดไว้เป็นสมรรถนะหลัก(Core Competency) ของหลาย ๆ องค์กร เป็นแนวโน้มของการพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่จะนำไปสู่แรงผลักดันอันยิ่งใหญ่ให้แก่องค์กรในยุคปัจจุบัน และท่านก็คงจะรู้สึกเช่นเดียวกันว่ามันเป็นสิ่งที่น่าท้าทายในการทำให้บรรลุผลเสียด้วย ทั้งวิธีการประเมินและวิธีการพัฒนา 

สมรรถนะของทีมงาน สำคัญไฉน ?

            เราต่างตระหนักถึงความสำคัญของการทำงานเป็นทีมแล้วเป็นอย่างดี ว่าก่อให้เกิดผลสำเร็จได้อย่างน่าอัศจรรย์เพียงไร แม้จะเป็นงานใหญ่มหึมาแค่ไหน ก็ปรากฏให้เห็นได้ด้วยฝีมือคนที่ทำงานร่วมกันมากกว่า 1 คนทั้งสิ้น แต่ทีมที่มีสมรรถนะเท่านั้นที่จะฝ่าฟันอุปสรรคอันยากลำบากเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้นได้ โดยมีกระบวนการทำงานและวิธีคิดที่เป็นระบบในการแก้ไขปัญหาหรืออุปสรรคนั้น ในขณะที่ทีมที่ไร้ประสิทธิภาพ หรือไม่มีสมรรถนะเพียงพอย่อมก่อให้เกิดความวุ่นวายสับสนแก่ผู้ร่วมทีม และอาจนำไปสู่ความล้มเหลวของการทำงานเป็นทีม ทำให้ไม่อาจบรรลุผลสำเร็จตามที่คาดหวังได้

            ถ้าหันมามองทีมงานในองค์กรของท่าน จะเห็นว่ามีทีมอยู่มากมาย แบ่งอย่างง่าย ๆ ได้ 2 ทีม คือทีมผู้บริหาร (Management Team) กับทีมพนักงานที่ปฏิบัติงานร่วมกันในจุดต่าง ๆ (Operation Team) ท่านเคยตั้งข้อสังเกตหรือไม่ว่าทีมไหนที่ได้รับประโยชน์จากระบบสมรรถนะที่สร้างขึ้นมาในองค์กรมากกว่ากัน  ไม่ว่าคำตอบจะเป็นอะไร สิ่งที่ปรากฏก็คือ ความรู้ทางวิชาการหรือแนวคิดทฤษฎีต่าง ๆ นั้น มีพนักงานในระดับปฏิบัติการเพียงบางส่วนเท่านั้นที่ได้มีโอกาสนำมาใช้ในงาน เพราะในชีวิตจริงส่วนใหญ่พวกเขาอาศัยความรู้ในสถานการณ์เป็นหลักมากกว่า  ดังนั้น การนำสมรรถนะมาใช้กับบุคลากรในแต่ละระดับในองค์กร จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องกำหนดวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน   แน่นอนว่าในระดับบริหารนั้น เราอาจจะมุ่งเน้นการเสริมสร้างแนวคิด และการบริหารจัดการ  ในขณะที่บุคลากรระดับปฏิบัติการนั้นควรจะมุ่งเน้นการพัฒนาทักษะ ความสามารถที่จำเป็นในงานที่ปฏิบัติ  นอกจากนี้จะเห็นว่าลักษณะงานของพนักงานในระดับนี้ยังต้องเผชิญกับสภาวการณ์แวดล้อมที่หลากหลายอีกด้วย จึงยังมีสมรรถนะอีกหลาย ๆ ด้านที่ควรส่งเสริมให้พัฒนา เช่น ค่านิยม และทัศนคติต่อสิ่งต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “สมรรถนะของการทำงานเป็นทีม”

            สำหรับทีมผู้บริหาร(Management Team) แม้จะเป็นกลุ่มคนที่มีจำนวนไม่มากนัก แต่มีบทบาทอย่างสำคัญยิ่งในการกำหนดเป้าหมายและความสำเร็จขององค์กร เราอาจจะจำแนกลักษณะของทีมผู้บริหารที่พบเห็นอยู่ในองค์กรตามลักษณะต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ได้แก่

•      ทีมงานที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (Natural Work Group)

•      ทีมงานระหว่างฝ่าย/แผนกที่ต้องทำงานร่วมกัน (Cross-Functional Team)

•      ทีมงานในสังกัดของตนเอง (Self-Directed Work Team) 

            ไม่ว่าจะเป็นทีมผู้บริหารในลักษณะใด ต่างก็ต้องอาศัยสมรรถนะซึ่งเราเรียกว่า “Management Team Competency” เพิ่มมากขึ้น เช่น การวิเคราะห์ประเด็นปัญหาที่สำคัญ ๆ  การตัดสินใจให้กับองค์กร การสื่อสารทางความคิด การแลกเปลี่ยนความรู้ ทักษะ และประสบการณ์ซึ่งกันและกันฯลฯ 

            คงปฏิเสธมิได้ว่า ความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจขององค์กรจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยความร่วมแรงร่วมใจทั้งจากทีมผู้บริหาร และทีมนักปฏิบัติการซึ่งเป็น “ทุนมนุษย์” (Human Capital)  ดังนั้น การพัฒนาสมรรถนะของทีมไปพร้อม ๆ กับการพัฒนาทางเทคโนโลยีในองค์กรเพื่อให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วแห่งยุคสมัย จึงเป็นแนวโน้มที่สำคัญของการพัฒนาสมรรถนะในปัจจุบัน ในฉบับหน้า เราจะได้เข้าใจกระบวนการเรียนรู้ของการพัฒนาสมรรถนะทีม สำหรับวันนี้ สวัสดีค่ะ

----------------------------------------